Sürekli Sert Ünsüzler Nelerdir? Gel, Hep Beraber Öğrenelim!
Bugün size biraz tuhaf bir konudan bahsedeceğim: Sürekli sert ünsüzler. Bu terimi duyduğunda muhtemelen “Abi, bu neyin nesi?” demişsindir, haklısın. Ben de ilk duyduğumda “Sürekli sert ünsüz ne ya, Türkçemiz niye bu kadar sert?” diye sormuştum. Neyse, biraz derinlere inelim, bakalım neymiş bu “sert ünsüzler” meselesi. Hani bazen dilimize öyle kelimeler takılır ki, seni de gıdıklamaya başlar, “Bunu neden böyle söylüyoruz?” diye düşünürsün ya… İşte, sert ünsüzler de biraz o hesap. Bazen dilin içinde fısıldadığımız, bazen de bağırarak söylediğimiz, ama her durumda sert, keskin ünsüzler.
İzmir’in Gündelik Yaşamında Sert Ünsüzler
Benim yaşadığım yer İzmir. Yani burada, günlük hayatın içerisinde sert ünsüzler o kadar çok ki, bazen aklımı kaybedeceğim! Özellikle sahilde yürürken, “Kardeşim, bu ne kadar kalabalık!” diyen birinin söylediği “k” harfi, bana öyle bir sertlikte çarpar ki, bir anda yerimden sıçrayıp “Yok ya, bitti bu iş!” derim. Ama sonra bakarım ki, herkes gayet normal, o “k” sadece bir ünsüz, ama bende sanki kocaman bir taş gibi yankı yapmış! İnsan bazen kendine “Bunları düşünmek sağlıklı mı?” diye soruyor, ama işte İzmirli olmanın bedeli, biraz da sert ünsüzleri kabullenmek. 🙂
Peki, bu sert ünsüzler nelerdir, diye soruyorsan hemen açıklayalım: Türkçede sürekli sert ünsüzler diye bilinen harfler aslında şu şekilde sıralanır: p, ç, t, k, f. Bunlar, ağzımızı adeta bir kapanmış çene gibi sert bir şekilde kapatırken çıkardığımız seslerdir. Bence bu ünsüzler, konuşurken bir tür “pırrr” gibi bir etki yapar; sanki kelimeleri ateşli bir şekilde havaya fırlatıyormuşsun gibi.
Sürekli Sert Ünsüzlerin İnsan Ruhuna Etkisi
Bir de bu ünsüzlerin, insanların ruh halini nasıl etkilediğini düşündüğümüzde işler daha ilginç bir hal alıyor. Örneğin, arkadaşım Murat’la kahve içiyorduk geçen gün. O an “F” harfi bana öyle bir sert çarptı ki, o kadar güldük ki kahvemi yanlışlıkla kendime döktüm! Murat’la felsefi sohbetler yaparken, cümleleri bazen sert ünsüzlerle bitiriyorsunuz ve sanki bir rock konseri gibi, konuşmanız birden enerjikleşiyor. “F”, “P”, “T” gibi ünsüzlerle bir kelime söylemek, insana adeta “yakalamadım, hemen toparlıyorum” havası verir. Kısacası, sert ünsüzler bir noktada kelimelere enerji katar, ancak bu enerjiyi doğru yönetmek gerek. Eğer yanlış yerden girersen, “F” diye bir ses çıkar, herkes seni bu sefer “Sert ünsüzle” tanır!
Sürekli Sert Ünsüzlerle Yapılan Komik Diyaloglar
Geçen akşam bir arkadaş grubuyla sinemaya gitmeye karar verdik. Film başlamadan önce, klasik olarak “Ne izleyeceğiz?” sorusu dönmeye başladı. Arkadaşım Cem, sinema salonunda birden bağırarak “Efsane bir film bu! Vaaaay beee!” dedi. Bu “v” harfi, birden tüm salonun dikkatini çekti, ama Cem’i duyarken kafama sadece “V”nin sertliği çarptı. Hemen içimden şu diyaloğu kurdum:
Ben: Cem, neden “V”yi o kadar güçlü söyledin? Cem: Ne bileyim, sana sert ünsüzleri seviyorum! Ben: Aaa, hadi canım! Seninle mi işimiz var, “v” bile sert oldu!
İşte, bu gibi durumlar o kadar komik olabiliyor ki, bazen içimden sadece “Bu Sert Ünsüzler gerçekten hayatımıza yön veriyor” diyerek gülüyorum. Bazen de bir arkadaşımın, o kadar sert ünsüzlü bir şekilde “Hadi yaa!” dediğini duyduğumda, daha önce hiç bu kadar sert bir “h” harfiyle karşılaşmadığımı fark ediyorum. O an sadece “Güzel bir keşif!” diye içimden geçiriyorum.
“Sert Ünsüzlerle Bize Ne Oluyor?”
Güzelim, bu sert ünsüzleri sürekli kullanmak, hayatımızı daha bir “sert” kılabiliyor. Ya da en azından biz onları öyle algılıyoruz. Peki, neden böyle oluyor? Sert ünsüzlerin, dilimize yerleşmiş olmasının bir nedeni var mı? Kesinlikle var! Türkçede bu ünsüzler bir anlam yoğunluğu yaratıyor. “F” harfi mesela, kelimenin içine girerken bir sertlikle gelir. Birçok kişi bu sertlikteki sesi, aynı zamanda güçlü bir ifade olarak da algılar. İnsanı adeta dinlemeye zorlar. Mesela “t” harfi, sanki bir kapı gibi kapanır ve ona ses vermek, kelimenin sonunu getirmek gibidir. Böyle düşününce, bu sert ünsüzlerin birer güç işareti gibi olduğunu fark ediyorum. Bazen de bu gücü ne kadar az kullanırsam, o kadar iyi olduğunu düşünüyorum. Ama işte, kimse bana “Bunu yapma” diyemez, “k” harfi her zaman orada. 🙂
Sürekli Sert Ünsüzlerin Geleceği
İlerleyen yıllarda, bu sert ünsüzlerin popülaritesi daha da artacak gibi. Çünkü her şey hızlanıyor ya, hızlı konuşan bir toplumda sert ünsüzlere yer kalır. Hızlı konuşma, sert ünsüzlerin yoğunluğunu artırır. “P, T, K” gitsin “bıdıbıdı” diye hızlıca geçiş yapalım! Ama biz de biraz duralım ve yavaşça düşünelim: “Sürekli sert ünsüzler nelerdir?” diye tekrar soralım. Bu sorunun cevabı sadece dilde değil, hayatımızda da bir anlam taşır. Çünkü bazen en sert kelimeler, en anlamlı şeyleri ifade eder.
Ve bir de şu var: Sert ünsüzler, sadece dilden çıkmaz. Hayatta da varlar. Kimi zaman olaylar öyle bir “k” sesi gibi sertleşir ki, her şey bir anda çok keskin ve belirgin olur. Ama yine de, o “t” harfini, o “k”yı ve o “f”yi seviyorum. Bazen insan, sert ünsüzler kadar sert düşünüp, sonra bir gülüp geçmeli. İşte, bu da yaşamın en tatlı tarafı.
Bu yazı, sert ünsüzler konusunu gündelik yaşamla birleştirip eğlenceli ve samimi bir şekilde aktarıyor. Umarım okurken hem eğlenir hem de dilin inceliklerine dair yeni bir bakış açısı kazanırsın.