Kürtçe “Vara Vara” Nedir? Bir Mizah Yolculuğu
Giriş: “Vara Vara”ya Giriş
İzmir’de yaşıyorum, yani biraz bolca deniz, güneş ve içimdeki esprili gençlik, her an her yerde karşınıza çıkabilir. Genelde arkadaş ortamımda ya da bir kahve içerken, ya da bir sokak sohbetinde her şeyi bir şekilde espriye çevirme huyum var. Bu yüzden bir gün, “Vara vara”nın ne demek olduğunu soran bir arkadaşıma cevabım, tam olarak şöyle oldu: “Hadi, bana sorarsan, bu kadar derin bir anlamı olan bir cümleyi bir insan nasıl bu kadar komik hale getirebilir diye soruyorum kendime.”
Ama gerçekten, “Vara vara” nedir? Bu kadar basit bir ifade, nasıl olur da bir kelime ya da deyim haline gelir, hem de Kürtçede? Kafama dank etti, belki de bu kadar sık duyduğumuz ama anlamını bazen es geçebildiğimiz bir şey var. İşin içinde biraz mizah var, biraz da derin düşünceler… Hem bazen bildiğimiz şeyleri, aslında ne kadar komik ve derin olduğunu sorgulamadan geçiyoruz.
Vara Vara ve İzmir Sokakları: “Şimdi Gerçekten Ne Oluyor?”
Düşünsene, İzmir’in kalabalık sokaklarında yürüyorsun. Bir tarafta deniz, diğer tarafta gençler ve ben… (Hah, oradayım işte!) Gözlüğü takmışım, kafada rahat bir şekilde gezinirken, birden biri yanımdan geçip “Vara vara!” diyor. Şimdi bir an durup, “Bu ne demek?” diye sormadım tabii ki, çünkü her halükârda İzmir’de, insanlar bazen kelimelerle oyun yapmayı severler. Ama içimdeki karışıklık şu: Vara vara, nereden çıktı, gerçekten bu kadar anlamlı mı?
Tabii, buradaki espriyi bozmamak lazım. “Vara vara” aslında o kadar da karmaşık değil. Kelime anlamı, genellikle “büyük bir hızla” veya “coşkuyla” bir şeyin yapılması anlamında kullanılır. Hani bir şeyleri neşeyle ve hızlı bir şekilde yapma hali var ya, işte o. Ama asıl mesele, bu kelimenin bir deyim halini almış olması. Hani, bir şeyin art niyetli olmadığını, çok basit ve hızlı olduğunu anlatan bir ifade… Hani şunu derken: “Ne var ya, vara vara yapıyoruz!” Evet, az daha gülümseme seviyesini biraz daha yukarıya çıkaralım, çünkü bazen işler sandığımız kadar ciddi değildir.
Vara Vara ve Benim İçimdeki İnsan: Hız, Koşuşturma ve “Coşkulu” Anlar
İçimdeki insan kısmı, biraz derin düşüncelere meyilli… O yüzden “Vara vara” diyince, bu kelimenin ne kadar hızlı ve coşkulu olduğunu düşündüm. Hızla yapılan bir şeyin aslında hızla bir sonuca ulaşması gerektiği gibi bir beklenti doğar. Ya da tam tersi, hızın bazen dağılmasını ya da dağınık bir sonuca ulaşmasını da beraberinde getirebilir. Bunu biraz daha derinleştirip, günlük hayatımda “vara vara” diye koşuşturduğum anları hatırlıyorum. Hani, “İşim var, çıkmam gerek, ama önce bir kahve içeyim,” dediğim anlar mesela. O zaman “Vara vara”yı gerçekten yaşıyorum. Ama tabii, tam olarak neyi hızla yaptığımı da bilmiyorum, çünkü o kadar kafa karıştırıcı bir hız ki, bazen bırakmak lazım.
Bir örnek verelim: O kadar vara vara hareket ederken, bir an bir kafede durmak istiyorum, ama aynı zamanda bir kafede durmak, bir şeyleri yapmak gibi duygusal olarak da “anlık” bir kararsızlık oluyor. İçimdeki insanla tartışıyorum: “Ne olacak şimdi?” diyorum. Ama aynı anda cevap veriyorum: “Bazen de hızlı düşünmek, hızlı yapmak, aslında insanın geçirdiği hayatın özüdür, değil mi?”
Vara vara, bir konuda hızlı olsan da insanın daha derin düşünmesi gereken anlar var. Yani sadece hızlıca yapılmış bir şeyin, başına “Vara vara” eklemek de o kadar basit değil.
Vara Vara ve Günlük Hayat: Temposu Yüksek Bir “Vara Vara” Arayışı
Bir sabah İzmir’de işe giderken, tramvayda yanımda bir grup arkadaşım vardı. Her biri başka bir şeyle meşguldü, ama sonra bir arkadaşım telefonundan “Vara vara” şarkısını açtı. Şarkı ne kadar coşkulu, ne kadar hızla ve yüksek sesle çalarsa, herkesin ritmi biraz da olsa bulması gerektiği gibi bir hisse büründü. Durum şu ki, bir iş yaparken veya hayatı “vara vara” yaşarken bir şekilde bir ortak nokta bulunmalı. Kimi zaman gerçekten hızlı giden bir müzik, seni de hızlandırabiliyor, kimse farkında olmadan. Ama işin aslı şu: Birbirinden çok farklı insanlar, çok farklı yerlerde olsalar da, o anı “vara vara” yaşayan insanlar, aslında benzer bir şeyin peşindeler.
Birisi hayatını vara vara yaşarken, diğerleri de o sırada belki işte, belki dersle meşgul. Ancak şunu da fark ediyorum: Vara vara diye bir kavram aslında tüm bunların zıtlıklarını bir araya getiriyor. Bazen hızla yapılan şeyler, bazen en iyi olanlardır, bazen de en kötü. Ama her şeyin bir yeri, bir zamanı olmalı, diye düşünüyorum. O yüzden bazen “vara vara”yı biraz geçip, daha sakin bir şekilde o anı yaşamak gerekir. Kısacası, sadece hızla yapılmış bir şeyin “vara vara” olması önemli değil, o hızın ardındaki düşünceler de önemli.
Vara Vara ve Çevremdeki İnsanlar: “Hızla Hayatın Tadını Çıkarma”
Bir akşam arkadaşlarla dışarı çıktık. Herkesin biraz vara vara yaşadığı bir an vardı, çünkü akşam yedi gibi her şey hızlanmıştı: insanlar sokakta koşuyor, kafeler tıklım tıklım dolmuştu, herkes bir yerlere yetişmeye çalışıyordu. İçimdeki insan bunu biraz daha derinleştirerek düşündü: İnsanlar her gün “vara vara” yaşarken, bu hayatı daha iyi yaşamak için bir çaba mı, yoksa bir zorunluluk mu? İçimdeki mühendis de biraz daha mantıklı yaklaşıyor: “Hadi, bir şeyleri hızla yapmak, tabii ki zaman kazandırabilir, ama hızla yapılan her şeyde kalite olmayabilir.”
Neyse, sonunda bir kahve içtik. Bir an düşündüm, “Vara vara” demek kolay ama aslında o hızla yapılacak şeyin kendisini anlamak, zaman almak gerekiyor.
Sonuç: Vara Vara İfadesinin Derinliklerine İniş
İzmir sokaklarında yürürken, kulağımda “vara vara” diyerek hızla giden bir şarkı çalar, etrafımdaki insanlar koşturur ve hayat bu hızla akar. Ama biz bu hızın içinde kaybolmadan, yavaşlamalı, durmalı ve bir anı anlamalıyız. Her şeyin vara vara olması bazen değil, çoğu zaman gülümsemeyi unutmak anlamına gelir.
Kürtçe vara vara belki bir ifade, belki bir hız anlamına gelir. Ama tam olarak neyi hızlandırdığımızı, nerede durmamız gerektiğini de öğrenmeliyiz. Çünkü hız, bazen insanı bir yere götürür, bazen de sadece koşmayı öğreniriz.